W dniach 16-19 lipca odbyła się w Villa Vrindavanie we Włoszech konferencja ISKCON Studies (ISI) Institute. Była to już trzecia konferencja organizowana przez ISI i jej temat brzmiał „Przekazywanie Prawdy: Edukacja, nauczanie i nawracanie w ISKCONie”. Spróbuję po trochu zreferować, opisać czy przynajmniej wspomnieć kto i o czym mówił, na ile to zrozumiałam. Zacznę od początku, czyli od pierwszego dnia i pierwszej prezentacji, czy też „prezentacji zerowej” czyli w wprowadzenia, które wygłosił Kryszna Kszetra Prabhu. Przedstawiać go chyba nie muszę.
WPROWADZENIE – KRYSZNA KSZETRA PRABHU
KKP zaczął od krótkiej prezentacji organizatora konfencji czyli ISI (ISKCON Studies Institute), po czym wprowadził słuchaczy do tematu tegorocznej konferencji w świetle dwóch konferencji, które odbyły się w latach ubiegłych.
ISI (ISKCON Studies Institute) ma za zadanie studiowanie zagadnień związanych z ISKCONem. Srila Prabhupada widział ISKCON jako instytucję mającą umożliwiać ludziom słuchanie o Krysznie. KKP zasugerował, że można to określić jako myślenie czy doświadczenie pierwszego stopnia, natomiast działalność ISI jako myślenie czy też refleksję drugiego stopnia.
Używając kategorii pochodzących z tradycyjnego wedantycznego punktu widzenia można spojrzeć na to w kategoriach śravana, manana oraz nididhyasana. Sravana to oczywiście słuchanie. Manana odnosi się do myślenia, w naszym kontekście raczej do refleksji, można by też powiedzieć do „przetrawienia” tego co się usłyszało. Jeżeli słuchanie ma przynieść pożądany efekt, potrzebna jest refleksja i to właśnie sugeruje słowo manana. Nididhyasana oznacza głęboką medytację, całkowitą integrację wyższej wiedzy uzyskanej dzięki słuchaniu i refleksji, i działanie w oparciu o tę wyższą wiedzę. KKP przytoczył stwierdzenie Srila Prabhupady, że bhaktowie powinni nie tylko czytać Bhagawatam, ale również omawiać je ze wszystkich punktów widzenia co można zrozumieć jako zaproszenie do refleksji. ISI jest jednym ze sposobów ułatwiających taką refleksję, w której biorą udział zarówno bhaktowie jak też osoby w ten czy inny sposób zainteresowane czy zafascynowane ISKCONem.
Następnie KKP przypomniał o tym, jak w ubiegłym roku ( na drugiej konferencji) Saunaka Rsi Prabhu mówił o funkcji braminów i podkreślił, że bramini z natury lubią myśleć i to myśleć w towarzystwie innych. Do tego potrzebują forum dające im możliwość myślenia i dyskutowania bez obaw, że mogą mieć problemy jeżeli będą mieli idee nie pasujące do czyichś koncepcji. ISI ma im umożliwić takie myślenie i dyskutowanie.
Na ISI można też spojrzeć jako na umożliwienie sadhu-sangi służącej kultywowaniu bhakti i osiągnięciu owoców bhakti, ale mającej miejsce w zorganizowany, zinstytucjonalizowany sposób zgodnie z zachodnią tradycją akademicką. Tak więc na konferencji różne osoby przedstawiają swoje prezentacje na określony temat.
Następnie KKP nawiązał do poprzednich dwóch konferencji.
Tematem pierwszej konferencja była interpretacja co KKP określił jako zasadniczo odnajdywanie znaczenia i nadawanie znaczenia. Odnajdywanie i dawanie znaczenie związane jest z szacowaniam, określaniem wartości czegoś. KKP nawiązał do filozofia Roberta Nevilla, który mówi o tym, że w kulturze zachodniej nie chcemy uznać tego, że wartościowanie ma miejsce i że jest bardzo istotne. Wartościowanie to proces, który musi mieć miejsce jeżeli „znaczenie ma mieć jakieś znaczenie”.
Dalej KKP wspomniał o tłumaczeniu jako o procesie interpretacji. Tłumaczenie jest to przekaz znaczenia z jednego języka na inny i w nieunikniony sposób jest to proces interpretacji. Nasze pisma są oryginalnie głównie w sankrycie i bengali, nieliczne w innych językach indyjskich. Tłumaczenie tych prac kanonicznych na inne języki to proces przekazywania znaczenia. SP oparł ISKCON na swoich książkach, które w dużym stopniu są tłumaczeniami tekstów śastr wraz z komentarzami. Z kolei komentarze te w dużzm stopniu oparta jest na tłumaczeniu komentarzy poprzednich aczarjów, do których Srila Prabhupada dodaje własne myśli. Podobnie Caitanya caritamrita to z jednej stronz komentarz wisznuitów bengalskich do Srimad Bhagawatam, a z drugiej jest to tłumaczenie podstawowych idei sześciu Goswamich z Wryndawan na język bengalski z myślą o dotarciu do odbiorców posługujących się tym językiem, czyli do bhaktów z Bengalu.
Inne obrazy nasuwające się gdy mowa o intepretacji może być migracja (pojęcie dotyczące świata zwierząt) czy też transplantacja (pojęcie dotyczące świata roślin). ISKCON jest wynikiem takiego procesu migracji czy transplantacji z Indii na Zachód, i dalej do innych części świata. W trakcie takiego procesu migracyjnego zachodzi intensywny proces interpretacji. Patrząc na to z drugiej strony można powiedzieć, że to interpretacja tradycji przez naszych acarjów z XIX i XX wieku, zwłaszcza Srila Bhaktiwinodę i Srila Bhaktisiddhantę, umożliwiła migrację naszej tradycji na Zachód. Można rozważać interpretację przed faktem (migracji), jak też po fakcie. Końcowym produktem takiej interpretacji jest żywa tradycja.
Niektórzy sądzę, że tradycja to coś co wsadza się do lodówki czy nawet zamrażarki, żeby ją bardzo dobrze zamrozić zanim się jej dotknie, a najlepiej jej w ogóle nie dotykać, bo samo dotknięcie może ją zepsuć. Innymi słowy sądzą, że tradycja to eksponat muzealny. KKP stwierdził, że bardziej użyteczne jest spojrzenie na tradycję jako na coś co dzieje się bezustannie i co ulega ciągłym przemianom. Tradycja jest to metoda przeprowadzania zmian (modality of change). Wszystkie grupy, społeczeństwa czy organizacje ulegają ciągłym przemianom i jednym ze sposobów w jaki się to odbywa jest odwoływanie się do własnej tradycji i ożywianie jej. Niektórzy mówią, że jest to pisanie historii na nowo, ale tak czy inaczej jeżeli tradycja ma istnieć, to musi to być żywa tradycja. W przeciwnym razie tradycja nadaje się tylko do muzeum.
Następnie KKP nawiązał do drugiej konferencji. Odbyła się rok temu i jej temat brzmiał „Guru: osoba, pozycja i perspektywy”. Temat ten możnaby powiązać z temat pierwszej konferencji i powiedzieć, że guru uważany jest za najlepszego czy też idealnego interpretatora tradycji. KKP przypomniał o własnej prezentacji sprzed roku, w której mówił o formule sadhu sastra guru vakya hrdaye koriya aikya. Łącząc w sercu w jedno myśli śastr, sadhu i guru możemy bezustannie pływać (czy też tonąć, jak kto woli) w oceanie premy. Kilka ubiegłorocznych prezentacji poruszało kwestię związku między śastrami a guru i może się pojawić pytanie, jaka w tym kontekście jest potrzeba instytucji takiej jak ISKCON. KKP zauważył, że temat guru jest wysoce kontrowersyjny o czym świadczy sam fakt, że odbyła się konferencja na ten temat i zasugerował, że rolą ISKCONu jako instytucji jest umożliwienie dostęp do kultury bycia sadhu.
Nawiązując do tegorocznej konferencji KKP stwierdził, że jeżeli guru ma być najlepszym czy idealnym interpretatorem tradycji, to potem uczy jej, przekazuje ją i w efekcie – jak byśmy to nazwali – nawraca też innych na swój sposób rozumienia.
Dalej KKP mówił o tym, że w szeroko pojętej tradycji indyjskiej istnieje obraz guru jako dig-vijaya. Tradycyjnie dig-vijaya odnosi się do króla, który podbija świat we wszystkich kierunkach. Tradycja guru jako dig-vijaya istnieje co najmniej od czasów Sankaracarji. Bierze się to stąd, że guru przekazuje prawdę, która jest tak przekonująca, że ludzie zmieniają swoje życie. KKP powiedział dalej, że widzi w tym pewien paradoks, jako że kultura waisznawy to w dużym stopniu kultywacja pewnych cech wśród których istotne miejsce zajmuje pokora. Waisznawa nie zmusza innych, nie narzuca im niczego, i że warto o mieć to na myśli zwłaszcza w kontekście myślenia o ISKCONie jako misji.
Odwołując się do tytułu tegorocznej konferencji KKP najpierw zwrócił uwagę na słowo „Prawda”, które może kłócić się z modernistycznymi czy post-modernistycznymi tendencjami do myślenia, że prawd może być wiele albo że może nie być żadnej prawdy, ale że z pewnością nie ma czegoś takiego jak (jedna) Prawda (The Truth). Jednak nasza tradycja gaudiya stoi mocno na stanowisku, że istnieje jedna Prawda, która jest poza, ponad wieloma prawdami czy też która obejmując wielość prawd. Jest to Prawda do zgłębienia której należy dążyć, która warta jest wysiłku. I jeżeli ktoś tą prawdę posiadł, czy też sądzi, że ją posiadł, to naturalnym jest pragnienie przekazywania jej, nauczania jej, czy nawracania na nią innych. Jednak angielskie słowa „education”, „preaching” czy „conversion” (edukacja, nauczanie, nawracanie) pociągają za sobą bardzo chrześcijańskie konotacje i może powinniśmy rozważyć kwestię używania tych pojęć. Czy chcemy przystosować je do tradycji niechrześcijańskiej, czy chcemy znaleźć inne pojęcia czy też chcemy używać je takimi, jakie są lub może zrozumieć je bardziej dogłębnie?
Na zakończenie KKP powiedział, że celem refleksyjnej części misji ISKCONu jest rozwinięcie bardziej całościowego zrozumienia i sposobu życia. Intencją ISI czy ISKCONu nie jest dekonstrukcja własnej misji tylko głębsze jej zrozumienie. Stąd próba zrozumienia głębi pojęć edukacja, nauczanie i nawracanie.
